هم‌اندیشی «مرزبانی دیجیتال» به میزبانی دانشگاه بین‌المللی سوره با هدف بررسی ابعاد راهبردی حکمرانی در فضای مجازی، نقش هوش مصنوعی و چالش‌های نوظهور ارتباطی برگزار می‌شود. این رویداد که به همت معاونت پژوهشی و با همکاری دانشکده فرهنگ و ارتباطات سوره برگزار می شود، بر ضرورت نگاهی فراتر از فناوری و توجه همزمان به ابعاد فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی فضای دیجیتال تأکید دارد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه بین‌المللی سوره، نشست خبری این هم‌اندیشی با حضور مسئولان دانشگاه برگزار شد تا ضرورت شکل‌گیری حکمرانی دیجیتال و بازتعریف مفهوم «مرزبانی» در عصر سایبر تبیین شود.

دکتر محمدحسین ساعی، رئیس دانشگاه بین‌المللی سوره، با تأکید بر اینکه فناوری اطلاعات صرفاً ابزاری خنثی نیست، اظهار داشت: «فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی امروز به یکی از ارکان اصلی قدرت سیاسی، اقتصادی و امنیتی کشورها تبدیل شده‌اند و ترکیب آن‌ها با هوش مصنوعی می‌تواند تعریفی جدید از استقلال و مناسبات قدرت در جهان ارائه دهد.»

وی با اشاره به سابقه تاریخی حکمرانی اطلاعات در جهان افزود: پس از جنگ جهانی دوم، آمریکا با طرح ایده «جریان آزاد اطلاعات» تلاش کرد نظم ارتباطی جهانی را بر پایه نگاه لیبرال خود شکل دهد، اما منتقدان معتقد بودند این رویکرد در عمل به سود کشورهایی است که زیرساخت‌های تولید و توزیع اطلاعات را در اختیار دارند.

ساعی ادامه داد: از دل این انتقادات، مفاهیمی مانند امپریالیسم خبری، امپریالیسم فرهنگی و امپریالیسم ارتباطی شکل گرفت. همچنین گزارش معروف «یک جهان، چند صدا» در یونسکو، ایده «جریان متوازن اطلاعات» را در برابر جریان آزاد اطلاعات مطرح کرد تا از سلطه اطلاعاتی قدرت‌های بزرگ بر کشورهای ضعیف‌تر جلوگیری شود.

رئیس دانشگاه سوره با اشاره به تحولات پس از فروپاشی شوروی گفت: آمریکا با توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و اینترنت، نفوذ گسترده‌ای بر فضای اطلاعاتی جهان پیدا کرد؛ در حالی که کشورهایی مانند چین تلاش کردند مسیر مستقلی برای توسعه فناوری‌های اطلاعاتی و زیرساخت‌های بومی خود ایجاد کنند.

وی تأکید کرد: مسئله امروز کشورها صرفاً دسترسی به فناوری نیست، بلکه حکمرانی بر داده‌ها، پلتفرم‌ها و زیرساخت‌های ارتباطی است. از این رو، مرزبانی دیجیتال به یکی از موضوعات راهبردی برای حفظ استقلال، امنیت و حاکمیت ملی تبدیل شده است.

در ادامه، دکتر مرتضی صدیقی‌فرد، معاون پژوهشی دانشگاه، هدف این هم‌اندیشی را ایجاد پیوند میان فضای نخبگانی و جریان‌های اجرایی کشور عنوان کرد و گفت: «مرزبانی دیجیتال در واقع تلاش برای ترسیم یک وطن امن در فضای مجازی است؛ مفهومی که برای تبدیل شدن به سیاست‌گذاری عملی، نیازمند تعمیق علمی و رفع ابهام است.»

دکتر سمیرا خطیب‌زاده، دبیر علمی این رویداد نیز با اشاره به تبدیل شدن فضای مجازی به میدان اصلی جنگ روایت‌ها و کنش‌های شناختی اظهار داشت: «مرزبانی دیجیتال صرفاً به معنای حفاظت فنی یا اعمال محدودیت نیست، بلکه راهبردی جامع برای دفاع از مرزهای هویتی، فرهنگی، اجتماعی و امنیتی کشور در برابر جنگ‌های ترکیبی است.»

وی با اشاره به تجربه کشورهایی همچون چین، روسیه و اعضای اتحادیه اروپا افزود: موفقیت در این حوزه نیازمند همگرایی میان فناوری، قانون، حکمرانی و راهبردهای رسانه‌ای است.

خطیب‌زاده همچنین برنامه چهار روزه این هم‌اندیشی را تشریح کرد و گفت: این رویداد از ۲۳ تا ۲۶ خرداد در قالب ۱۲ پنل تخصصی برگزار می‌شود. در روز نخست، مبانی نظری و وضعیت موجود مرزبانی دیجیتال، جنگ روایت‌ها و راهبردهای رسانه‌ای و همچنین نشست «مرزبانی دیجیتال و خرد جمعی ایرانیان» در قم مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

به گفته وی، در روز دوم موضوعاتی همچون حکمرانی مجازی و تنظیم‌گری پلتفرم‌ها و نقش شبکه ملی اطلاعات به عنوان زیرساخت حاکمیتی مرزبانی دیجیتال بررسی می‌شود. روز سوم نیز به موضوع هوش مصنوعی و آینده فضای مجازی، شبکه‌های اجتماعی، حکمرانی و امنیت ملی اختصاص دارد و پنل شبانه آن در مشهد برگزار خواهد شد. در روز پایانی نیز تجارب بین‌المللی در حوزه مرزبانی دیجیتال و سناریوهای پیش‌روی این حوزه مورد بحث قرار می‌گیرد و مراسم اختتامیه با سخنرانی رئیس دانشگاه و قرائت بیانیه پایانی برگزار خواهد شد.

وی با اشاره به برگزاری پنل‌های شبانه در قم، تهران و مشهد، این بخش را یکی از ابتکارهای رویداد دانست و گفت: «هدف از طراحی این نشست‌ها، پیوند دادن مباحث علمی و تخصصی با فضای عمومی جامعه و بهره‌گیری از ظرفیت گفت‌وگوهای مردمی در حوزه فضای مجازی و حکمرانی دیجیتال است.»

بر اساس اعلام برگزارکنندگان، هم‌اندیشی مرزبانی دیجیتال با حضور بیش از ۵۰ متخصص و صاحب‌نظر در قالب 11 پنل تخصصی طی چهار روز برگزار خواهد شد و تلاش می‌کند زمینه گفت‌وگوی علمی میان دانشگاه، پژوهشگران و سیاست‌گذاران را برای مواجهه با چالش‌های نوین فضای مجازی فراهم کند.

در پایان این هم‌اندیشی نیز بیانیه‌ای راهبردی شامل پیشنهادها و توصیه‌های سیاستی برای نهادهای اجرایی، علمی، دانشگاهی و رسانه‌ای کشور منتشر خواهد شد. برگزارکنندگان امیدوارند این بیانیه به عنوان سندی راهبردی در حوزه مرزبانی دیجیتال مورد استفاده قرار گیرد. همچنین مجموعه سخنرانی‌ها و مباحث مطرح‌شده در قالب کتاب «مرزبانی دیجیتال» به چاپ خواهد رسید.