دانشکده هنر دانشگاه بین‌المللی سوره با همکاری معاونت پژوهشی، در نشست کرسی ترویجی شماره 57 به بررسی رویکرد «پژوهش مبتنی بر عمل» (Practice as Research) در رشته ادبیات نمایشی پرداخت و در این راستا، مدل‌های تولید دانش در پایان‌نامه‌های تحصیل تکمیلی ایران و بریتانیا را مورد تحلیل تطبیقی قرار داد.

به گزارش روابط‌عمومی دانشگاه بین‌المللی سوره، روز ۲۱ خرداد ۱۴۰۵ نشست کرسی ترویجی با عنوان «دراماتورژی به مثابه پژوهش؛ مقایسه تطبیقی پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی رشته ادبیات نمایشی در ایران و بریتانیا» به صورت برخط برگزار شد. این نشست با ارائه پژوهشی از دکتر علی حاجی ملاعلی و با حضور دکتر محمدحسین ناصربخت در جایگاه ناقد علمی، به بررسی چالش‌های نظام آموزش عالی هنر و ارائه راهکارهای نوین در تولید دانش هنری پرداخت.

ضرورت بازنگری در نظام پژوهشی آموزش عالی هنر

دکتر علی حاجی ملاعلی در آغاز ارائه خود، بر لزوم شناسایی مسائل واقعی و چالش‌برانگیز نظام آموزش عالی هنر تأکید کرد. وی بیان داشت که پژوهش‌های دانشگاهی نباید صرفاً در سطح تئوریک باقی بمانند، بلکه باید در جهت حل گره‌های عملی دانشگاه و ارتقای کیفیت واقعی آموزش و پژوهش حرکت کنند تا بتوانند تأثیری پایدار بر جامعه هنری داشته باشند.

رویکرد «پژوهش مبتنی بر عمل»؛ پلی میان نظریه و اجرا

ارائه‌دهنده در این نشست، با بررسی تجربه‌ی دانشگاه‌های بریتانیا و کشورهای اروپایی، رویکرد «پژوهش مبتنی بر عمل» (Practice as Research) را به عنوان الگویی نوین معرفی کرد. وی توضیح داد که در این متدولوژی، دانشجو علاوه بر مطالعات نظری، از طریق تجربه عملی، اجرای آزمایشگاهی و فرآیند تولید اثر هنری به تولید دانش می‌پردازد و در نهایت، نتایج این فرآیند را در قالب یک گزارش علمی مستند ارائه می‌دهد.

دکتر حاجی ملاعلی با تکیه بر مفاهیمی نظیر «دانش بدنمند» (Embodied Knowledge) و نظریه‌های جدید تولید معرفت، تأکید کرد که هنر می‌تواند به طور مستقل و از طریق تجربه عملی، دانش تولید کند. وی همچنین دراماتورژی را به عنوان حلقه اتصال حیاتی میان نظریه و اجرا، مناسب‌ترین بستر برای اجرای این رویکرد در رشته ادبیات نمایشی دانست.

مدل بریتانیایی و چشم‌انداز تربیت «هنرمند-پژوهشگر»

در بخش تحلیل تطبیقی، ساختار پایان‌نامه‌های دانشگاه‌های بریتانیا تشریح شد؛ جایی که دانشجویان از ابتدای دوره حق انتخاب میان دو مسیر «پژوهش نظری» و «پژوهش مبتنی بر عمل» را دارند. به باور ارائه‌دهنده، اتخاذ چنین الگویی در ایران می‌تواند فاصله میان آموزش‌های آکادمیک و فعالیت‌های حرفه‌ای تئاتر را کاهش داده و زمینه تربیت نسل جدیدی از «هنرمند-پژوهشگران» را فراهم آورد که هم در تئوری و هم در اجرا صاحب‌نظر باشند.

نقد و بررسی؛ ضرورت اصلاح آیین‌نامه‌های پژوهشی

دکتر محمدحسین ناصربخت، ناقد جلسه، ضمن استقبال از این موضوع، آن را یکی از مسائل بنیادین آموزش عالی هنر دانست. وی تأکید کرد که ورود پژوهش‌های عمل‌محور به نظام دانشگاهی، می‌تواند جایگاه آثار هنری را در ارزیابی‌های علمی تقویت کرده و بخشی از چالش‌های موجود در ارزیابی فعالیت‌های هیئت علمی را برطرف کند.

وی همچنین پیشنهاد کرد که این مطالعات در گام‌های بعدی، ابعاد «دانشگاه‌های کارآفرین» و آموزش‌های عمل‌محور در ایران را نیز در بر گیرد تا زمینه‌ساز بازنگری در برنامه‌های آموزشی و اصلاح آیین‌نامه‌های پژوهشی رشته‌های هنری شود.

این نشست با تأکید بر اهمیت توسعه پژوهش‌های کاربردی و تقویت ارتباط میان فضای دانشگاهی و عرصه حرفه‌ای تئاتر به پایان رسید.